Colofon: Drs. L.J. Stoker MBA, Drs. Walter J. Broekema, Casper van der Hoeven, Ken Ho Hua, Joost van Raaij

Farmacotherapie

Verantwoording

In deze rubriek geven we een overzicht van allerlei handige websites, richtlijnen en documenten over psychofarmaca. Onderwerpen zijn o.a.: geneesmiddelinformatie, beschikbaarheid, vergoedingen, interacties, bijwerkingen, naslagwerken, TDM, toxicologie, farmacogenetica en informatie over specifieke aandoeningen.

Mocht u suggesties hebben die u graag nog toegevoegd ziet, dan horen wij dat graag.

Farmacotherapie algemeen

In deze subrubriek vindt u een overzicht van handige websites m.b.t. farmacotherapie.

  • Farmacotherapeutisch Kompas

    Voor artsen en apothekers is het Farmacotherapeutisch Kompas een dagelijks gebruikte, objectieve bron van informatie over geneesmiddelen en therapie.

  • Medscape DrugInfo

    Deze databank komt voor uit een samenwerking van de First DataBank, de American Society of Health-System Pharmacists (ASHP) en Medscape: een stevige achtergrond.

  • MEDLINEplus: Drug Information

    Een service van de National Library of Medicine (NLM), waarbij korte duidelijke informatie wordt gegeven over meer dan 9.000 medicijnen, gebaseerd op de Amerikaanse Farmacopee.

  • Drugs.com

    Informatie per geneesmiddel. Ook interactiechecker. 

  • Internet Drug Index, The

    Via deze VS-georiënteerde, commerciële site kunt u snel eenvoudige geneesmiddelenprofielen raadplegen. Een handige site om een geneesmiddel snel te plaatsen.

Richtlijnen algemeen

In deze subrubriek vindt u algemene richtlijnen van beroepsgroepen, die bijvoorbeeld niet over één aandoening gaan.

  • NHG-standaarden

    Behandelstandaarden van het Nederlands Huisartsen Genootschap.

  • GGZ-richtlijnen

    GGZ-richtlijnen.

  • Polyfarmacie bij ouderen, richtlijn en uitvloeisels

    De link omvat: MDR Polyfarmacie bij ouderen, Start en stop criteria bij ouderen, Uitwerking Stappenplan, Stappenplan Rapport Implementatie- en evaluatieproject Polyfarmacie bij ouderen, STRIP.

  • Overdracht van medicatiegegevens in de keten

    De richtlijn Overdracht van medicatiegegevens in de keten heeft als basis: op elk moment van voorschrijven is er een actueel medicatieoverzicht beschikbaar. In het document 'handreikingen' is een voorzet gedaan hoe dat in verschillende overdrachtssituaties georganiseerd kan worden. De handreikingen zijn geen onderdeel van de richtlijn. In deze handreikingen is ook de trombosedienst opgenomen.

Switchtabellen

Patiënteninformatie

  • Apotheek.nl

    Apotheek.nl biedt gestructureerde geneesmiddeleninformatie ten behoeve van patiënten.

  • Geneesmiddelen in het verkeer

    Op deze site kun je nagaan wat de invloed van een medicijn op de rijvaardigheid is. 

  • Medicijnen mee naar het buitenland

    Hier staat beschreven hoe je wel en niet medicijnen mee naar het buitenland mag nemen. 

  • Keuzewijzer voor medicijndozen

    Met deze keuzewijzer kunt u snel een keuze maken voor een geschikte medicijndoos. Aan bod komen o.a. de dagdoos, weekdoos en elektronisch doos. Ook worden er links naar de verschillende leveranciers getoond.

  • Hulpgids.nl: Medicijnen

    Het hoofdstuk Medicijnen van deze Nederlandse, niet-commerciële site, onder hoofdredactie van psychiater A.L. Querido, biedt een overzicht van de hoofdgroepen, grotendeels gebaseerd op de 1B-registratietekst. Ook handig om aan bepaalde patiënten mee te geven. Volledige 1B-teksten vindt u op de site van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG, zie hierboven).

Officiële productinformatie

  • Nederland: College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)

    Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is de Nederlandse overheidsinstantie voor de regulatie van geneesmiddelen. Op deze website vindt u de officiële productinformatie van alle in Nederland geregistreerde geneesmiddelen.

  • European Medicine Agency (EMA)

    Overzicht van in Europa geregistreerde geneesmiddelen.

  • USA: Food and Drug Administration (FDA)

    Het Center for Drug Evaluation and Research (CDER) van de FDA (Food & Drug Administration) biedt degelijke informatie over geregistreerde en ter beoordeling aangeboden geneesmiddelen.

  • Electronic Orange Book

    De elektronische versie van the Orange Book. Deze database bevat gegevens over alle geneesmiddelen die door de FDA zijn goedgekeurd.

Overheid en onafhankelijke instanties

Interacties

  • Drug information van Drug Digest

    Uitvoerige informatie over medicatie in Drug Digest. Gaat middels een linkje per medicijn ook in op interacties met andere medicijnen.

  • Drugs.com interactiechecker

    Drugs.com geeft toegang tot een fraaie interactiechecker.

  • Drug Interactions Checker

    Hiermee controleert u interacties.

  • Interactiechecker specifiek voor hiv-medicatie

    Interactiechecker specifiek voor hiv-medicatie.

  • Cytochroom tabel van Flockhart

    De cytochroom metabolisatietabel van Flockhart geeft een mooi overzicht van de cytochroomenzymen met hun substraten, inhibitoren en inductoren. Door het aanklikken van de middelen kunt u doorgelinkt worden naar achterliggende artikelen.

  • Geneesmiddelen bij levercirrose

    Levercirrose is een ernstige ziekte die invloed kan hebben op de farmacokinetiek en farmacodynamiek van een geneesmiddel. Op deze website vindt u informatie over geneesmiddelen bij patiënten met levercirrose. Per geneesmiddel vindt u een specifiek advies over de veiligheid bij levercirrose en de optimale (start)dosering. Het advies is voor sommige geneesmiddelen afhankelijk van de ernst van de levercirrose, uitgedrukt in de Child-Pugh Score.

Bijwerkingen

Therapeutic Drug Monitoring en Toxicologie

Farmacogenetica

In deze subrubriek vindt u handige websites naar richtlijnen en achtergrondinformatie over farmacogenetica.

  • Farmacogenetica (KNMP-site)

    Informatie van de KNMP (Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie) over farmacogenetica in relatie tot digitale medicatiebewaking door de software van artsen en apothekers.

  • Leidraad farmacogenetica in de dagelijkse psychiatrische praktijk

    De publicatie van de Leidraad farmacogenetica in de dagelijkse psychiatrische praktijk door de NVvP.

  • Farmacogenetica en metabolisme. Praktisch bruikbaar of hype?

    Een kort en goed overzichtsartikel, gepubliceerd in 2007 in Pharma Selecta.

  • Farmacogenetica.nl

    Farmacogenetica.nl is een website met informatie voor professionals en patiënten over DNA-onderzoek ten bate van geneesmiddeltherapie. Achtergronden, interpretaties, stand van zaken en hoe testen aan te vragen en bij wie, en hoe te interpreteren. Deze site is opgezet door het Nederlands Expertisecentrum Farmacogenetica, Afdeling Klinische Chemie van het Erasmus MC Rotterdam, en wordt beheerd door Prof.dr. R.H.N. van Schaik.

Vergoeding en beschikbaarheid van geneesmiddelen

Deze subrubriek bevat informatie over vergoeding en beschikbaarheid van geneesmiddelen. 

  • Leveringsproblemen op Farmanco

    De website Farmanco.nl informeert over geneesmiddelen, grondstoffen, vaccins en verpakkingsmaterialen die (tijdelijk) niet beschikbaar zijn. De informatie op Farmanco.KNMP.nl is geschikt voor openbaar apothekers, ziekenhuisapothekers en leveranciers. Ook voor vooschrijvers is dit een nutiige site. 

  • Geneesmiddelen zonder handelsvergunning (IGZ)

    De Geneesmiddelenwet verbiedt een geneesmiddel ter hand te stellen waarvoor in Nederland geen handelsvergunning (registratie) is verleend. De wet voorziet in een uitzondering in specifieke situaties.
    De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) verleent daarvoor toestemming. Het is dan noodzakelijk dat een arts vindt dat behandeling van een patiënt niet mogelijk is met in Nederland beschikbare, geregistreerde geneesmiddelen.  De arts legt dit vast in een zogenaamde artsenverklaring. Op deze site is naast informatie de artsenverklaring terug te vinden. 

  • Medicijnkosten

    De website Medicijnkosten is een product van Zorginstituut Nederland. Op deze website kunt u actuele informatie vinden over de vergoeding van geneesmiddelen. U kunt zien:
    - of een middel in het geneesmiddelenvergoedingssysteem is opgenomen;
    - of er eventueel nadere voorwaarden gelden, waaronder het preferentiebeleid;
    - of er sprake is van een bijbetaling;
    - of er een vervangend geneesmiddel is dat wel helemaal wordt vergoed.

Farmaco-economie & Farmaco-epidemiologie

  • ATC- en DDD-informatie van de WHO

    ATC (Anatomical, Theparapeutical, Chemical)- en DDD (Defined Daily Dosage)-informatie van de WHO (World Health Organization).

  • GIPdatabank (Zorginstituut Nederland)

    In het Genees- en hulpmiddelen Informatie Project (GIP) verzamelt Zorginstituut Nederland systematisch gegevens over de ontwikkelingen in het gebruik van geneesmiddelen (Farmaceutische zorg) en hulpmiddelen (Hulpmiddelenzorg). Een groot aantal zorgverzekeraars stelt de gegevens aan het GIP ter beschikking. Een gedeelte van deze database is via deze site ontsloten en vrij toegankelijk (gebruik antidepressiva, antipsychotica, ADHD-medicatie en slaap- en kalmeringsmiddelen).

Onderzoek

  • Clinical trials database (WHO)

    Clinical trials database van de Wereld Gezondheidsorganisatie WHO).

  • Rob Giel Onderzoekcentrum

    Het Rob Giel Onderzoekcentrum is een samenwerkingsverband tussen het Universitair Centrum Psychiatrie van het Universitair Medisch Centrum Groningen en de ggz-instellingen GGZ Friesland, GGZ Drenthe, GGZ NHN, Lentis, Dimence, Mediant en VNN.

Tijdschriften

  • Tijdschriften (overzicht)

    Overzicht van belangrijke medische tijdschriften.

  • Psyfar Kenniscentrum over psychofarmacologie

    Toegang tot de meeste onderdelen (de kennistoetsen, alle artikelen, de interactiemodule, vraag&antwoord en multimedia) is voorbehouden aan geregistreerde leden van Psyfar.

  • Geneesmiddelenbulletin

    Onafhankelijke en objectieve informatie over geneesmiddelen aan allen die deze voorschrijven, afleveren of gebruiken. De inhoud komt tot stand in samenspraak met deskundigen in het veld. Uitgever is de Stichting Geneesmiddelenbulletin, een onafhankelijke, door de overheid gesubsidieerde stichting die zich ten doel stelt rationele farmacotherapie te bevorderen.

  • Pharma Selecta online

    Online op trefwoord kijken in het archief van Pharma Selecta: een gedegen en onafhankelijk tijdschrift.

Naslagwerken

  • CNSforum

    Een waardevol naslagwerk voor basale informatie over op het centrale zenuwstelsel actieve stoffen. Dit is een website van The Lundbeck Institute, maar de informatie in deze database is onafhankelijk. 

  • Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications

    Stephen M. Stahl, Cambridge University Press, 2021.
    Grondige, doch luchtige uitleg over de werking van alle groepen psychofarmaca.

  • Handboek functionele psychofarmacologie

    Standaardwerk van prof.dr. Loonen en prof.dr. Hovens (redactie).
    Met de medicamenteuze behandeling van psychische stoornissen krijgt iedere arts en apotheker te maken. Meestal volstaan de standaarden en richtlijnen goed. Dit boek kan helpen om de achtergronden hiervan te begrijpen. Daarnaast wordt in dit boek uitgelegd hoe ongewenste fenomenen worden veroorzaakt. Deze informatie kan worden toegepast om bijwerkingen en ongewenste geneesmiddeleninteracties te voorkomen.

  • Praktische Psychofarmacologie

    P. Moleman e.a.
    Handboek voor voorschrijvend artsen en andere ggz-professionals.

ADHD

  • ADHD-overzicht

    Link naar de rubriek Ontwikkelingsstoornissen (o.a. ADHD, autisme).

  • Dexamfetamine

    Dosering en eigenschappen van dexamfetamine (Engels: dextroamphetamine) via 'drugs.com'. In Nederland zijn er tabletten van 1 mg en 5 mg verkrijgbaar (fabrikant: Fagron).

Angststoornissen

Bipolaire stoornissen

Dementie

Depressie

Kinder- en jeugdpsychiatrie

Psychose

Slaapstoornissen

  • Benzo de Baas: Benzodiazepines: advies terugdringen van het gebruik

    Op de www.benzodebaas.nl vinden medicijngebruikers veel informatie over benzodiazepinen. De website biedt met name veel informatie en hulp bij verslavingsproblematiek. Het IVM  heeft deze website ontwikkeld, samen met Tactus verslavingszorg. Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) is het instituut dat gespecialiseerd is in het verspreiden van informatie en effectieve oplossingen voor een goed, veilig, betaalbaar en doelmatig medicijngebruik.

  • Melatonine

    Een overzichtsartikel, waarin ook de slaapstoornissen behandeld worden.
    Let op! Alleen Medscape-members hebben toegang tot dit artikel.

  • NHG-Standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen

    NHG-standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen.

Verslaving

  • Rekenhulp voor benzodiazepinen afbouw

    Met deze handige rekenhulp van de KNMP stel je een afbouwschema voor benzo's op.
    LET OP! Er zit geen bovengrens aan het doseringsadvies bij diazepam! Vaak wordt in de praktijk een maximum van 40 mg diazepam per dag aangehouden.

  • Cochrane Drugs and Alcohol Group

    De Cochrane Drugs and Alcohol Group bespreekt hier de wetenschappelijke evidentie aangaande het de beheersing en behandeling van alcohol en drugs. De reviews bestaan uit samenvattingen waarin vanuit een zeer kritisch wetenschappelijke optiek de onderzoeksliteratuur wordt besproken.

  • Cochrane Tobacco Addiction Group

    De Cochrane Tobacco Addiction Group bespreekt hier de wetenschappelijke evidentie van de effectiviteit van therapieën om te stoppen met roken. De reviews bestaan uit samenvattingen waarin vanuit een zeer kritisch wetenschappelijke optiek de onderzoeksliteratuur wordt besproken.

  • Jellinek-voorlichting

    Hier vindt u een goed overzicht van drugs. Drugs kunnen aanleiding zijn tot vertroebeling van diagnose en van bijwerkingen van geneesmiddelen.

  • CBO: Behandeling van tabaksverslaving 2009

    De herziening van de CBO richtlijn die gepubliceerd is in 2009.

  • NvVP: Richtlijn Rookvrije geestelijke gezondheidszorg in de context van verplichte zorg

Zwangerschap en borstvoeding

Verenigingen

Interessante artikelen

In deze subrubriek kunt u interessante artikelen en berichten vinden die de redacteurs voor u hebben geselecteerd.